Dit zegt je BMI wél over je gezondheid — en dit niet

Je BMI is een handige eerste check, maar zegt niets over spieren, buikvet of leeftijd. Dit kun je er wél uit aflezen — en dit niet.

Je BMI is in dertig seconden uitgerekend en geeft direct een oordeel: gezond gewicht, overgewicht of ondergewicht. Maar wat is dat oordeel waard? Het eerlijke antwoord: je BMI is een prima eerste check, en tegelijk een getal dat niets weet over spieren, buikvet, leeftijd of conditie. Wie alleen naar zijn BMI kijkt, kan zichzelf dus zowel te dik als onterecht gezond rekenen.

In dit artikel zetten we op een rij wat je BMI wél betrouwbaar zegt, waar het getal de mist ingaat en welke extra meting je er zelf naast kunt leggen.

Zo werkt de berekening

BMI staat voor body mass index: je gewicht in kilo's gedeeld door je lengte in meters in het kwadraat. Een rekenvoorbeeld:

• Je bent 1,75 meter lang en weegt 82 kilo.
• 1,75 × 1,75 = 3,06.
• 82 ÷ 3,06 = een BMI van ongeveer 26,8.

Voor volwassenen geldt een BMI tussen de 18,5 en 25 als gezond gewicht, tussen de 25 en 30 als overgewicht en boven de 30 als obesitas. Onze voorbeeldpersoon zit dus in de categorie licht overgewicht. Je eigen getal weet je binnen een halve minuut via de BMI-rekentool.

Dit zegt je BMI wél

Het BMI is niet voor niets al decennia de standaard bij huisartsen en gezondheidsorganisaties zoals het Voedingscentrum. Voor grote groepen mensen hangt een hoger BMI duidelijk samen met een grotere kans op onder meer hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en gewrichtsklachten.

Voor jou persoonlijk is het vooral een goed startpunt en een goede thermometer door de tijd heen:

• Zit je ruim boven de 25 en ben je geen fanatieke krachtsporter, dan is de kans groot dat je echt te veel vet meedraagt.
• Stijgt je BMI de afgelopen jaren gestaag, dan is dat een signaal, los van de exacte categorie waar je in valt.
• Zit je onder de 18,5, dan is dat net zo goed een reden om er met een professional naar te kijken als een te hoog getal.

Dit zegt je BMI niet

De formule kent alleen je lengte en je gewicht. Het getal maakt dus geen enkel onderscheid tussen spiermassa en vetmassa, en weet ook niet wáár dat vet zit. Daardoor gaat het bij bepaalde groepen structureel mis:

• Krachtsporters en zwaar gespierde mensen krijgen een te hoog BMI: spierweefsel weegt nu eenmaal veel, maar is geen gezondheidsrisico.
• Ouderen verliezen juist spiermassa. Hun BMI kan netjes tussen de 18,5 en 25 blijven, terwijl het vetpercentage stijgt. Voor ouderen worden in de praktijk daarom ruimere grenzen aangehouden, en boven de 65 is het BMI sowieso een minder betrouwbaar instrument.
• Twee mensen met exact hetzelfde BMI kunnen totaal verschillende risico's hebben: vet rond de organen in de buik is schadelijker dan vet op heupen en benen, en dat verschil ziet de formule niet.

Ons voorbeeld van 1,75 meter en 82 kilo laat het mooi zien: is dit iemand die drie keer per week aan krachttraining doet, dan is een BMI van 26,8 waarschijnlijk geen enkel probleem. Is het iemand met weinig spieren en een flinke buik, dan is precies hetzelfde getal wél een serieus signaal.

De simpelste extra check: je buikomvang

Wil je meer weten dan je BMI vertelt, meet dan je middelomtrek: sta rechtop en meet met een meetlint op blote huid, ter hoogte van je navel tussen de onderste rib en de bovenkant van je bekken. Als vuistregel wijst een omtrek boven de 88 centimeter bij vrouwen en boven de 102 centimeter bij mannen op een sterk verhoogd gezondheidsrisico door buikvet, ongeacht wat je BMI zegt.

De combinatie van de twee getallen zegt veel meer dan elk getal apart. Een gezond BMI met een te grote buikomvang verdient net zoveel aandacht als een BMI van boven de 25.

Wat je hier vandaag mee doet

Bereken eerst je eigen getal met de BMI-rekentool en pak daarna een meetlint voor je buikomvang. Vallen beide binnen de gezonde marges, mooi: herhaal de meting gewoon eens per jaar. Wijkt een van de twee af, zie dat dan als aanleiding voor een gesprek met je huisarts, niet als diagnose. Het BMI is en blijft een indicatie: een handig eerste getal, nooit het hele verhaal over jouw gezondheid.