Spaargeld op 1 januari: zo bereken je wat de peildatum je in box 3 kost

Alleen je vermogen op 1 januari telt voor box 3. Met het heffingsvrij vermogen 2026 en 1,28% op spaargeld reken je uit wat de peildatum je kost.

Voor de belasting op je spaargeld telt maar één moment: 1 januari. Wat er op die dag op je rekeningen staat, bepaalt je box 3-heffing voor het hele jaar. Of je in maart een auto koopt of in november een erfenis krijgt, maakt voor dat belastingjaar niets uit. Daarom loont het om nu, ruim voor 1 januari 2027, uit te rekenen wat je spaargeld je kost en of je daar nog iets aan wilt doen. Met het heffingsvrij vermogen van 2026 (€ 59.357 per persoon) en het fictieve rendement op spaargeld van 1,28% rekenen we het stap voor stap uit.

Zo werkt box 3 in 2026

De Belastingdienst belast in box 3 niet je werkelijke rente, maar een fictief rendement over je vermogen op de peildatum. Voor 2026 gelden volgens de Belastingdienst deze cijfers:

• Peildatum: 1 januari 2026 (voor de aangifte over 2026).
• Heffingsvrij vermogen: € 59.357 per persoon, € 118.714 met een fiscaal partner.
• Fictief rendement op banktegoeden (spaargeld): 1,28%. Dit percentage is voorlopig; de Belastingdienst stelt het begin 2027 definitief vast.
• Fictief rendement op beleggingen en andere bezittingen: 6,00%.
• Fictief rendement op schulden: 2,70% (dat verlaagt je rendement).
• Belastingtarief: 36% over het berekende rendement.

De Belastingdienst kijkt naar de werkelijke verdeling van je vermogen over spaargeld, beleggingen en schulden. Spaargeld wordt daardoor veel lichter belast dan beleggingen. Is je werkelijke rendement lager dan het fictieve, dan kun je dat via de tegenbewijsregeling aantonen met het formulier opgaaf werkelijk rendement.

Rekenvoorbeeld: € 90.000 spaargeld op 1 januari

Stel, je bent alleenstaand en hebt op 1 januari 2026 € 90.000 op je spaarrekeningen staan, verder geen beleggingen of schulden.

• Fictief rendement: € 90.000 × 1,28% = € 1.152.
• Grondslag sparen en beleggen: € 90.000 min € 59.357 = € 30.643. Dat is 34,05% van je vermogen.
• Belastbaar voordeel: 34,05% van € 1.152 = € 392.
• Belasting: 36% van € 392 = € 141.

Je betaalt dus ongeveer € 141 box 3-belasting over 2026, zo'n 0,16% van je totale spaargeld. Heb je een fiscaal partner, dan blijft € 90.000 onder de gezamenlijke vrijstelling van € 118.714 en betaal je niets.

Het beeld verandert zodra een deel belegd is. Staat van diezelfde € 90.000 bijvoorbeeld € 60.000 op een spaarrekening en € 30.000 in beleggingen, dan is het fictieve rendement € 768 plus € 1.800, samen € 2.568. Daarvan telt weer 34,05% mee: € 874. De belasting komt dan uit op € 315, ruim twee keer zoveel. Wil je je eigen mix doorrekenen, met of zonder partner en met eventuele schulden, gebruik dan onze rekentool vermogensbelasting.

Wat de peildatum wel en niet voor je doet

Omdat alleen 1 januari telt, kijken veel spaarders in december naar hun saldo. Een grote uitgave die je toch al gepland had, zoals een aflossing op je hypotheek, zonnepanelen of een nieuwe keuken, verlaagt je vermogen op de peildatum. Geef je van de € 90.000 uit het voorbeeld in december € 20.000 uit, dan daalt je grondslag naar € 10.643, je belastbare voordeel naar € 136 en je belasting naar € 49. Dat scheelt € 92.

Let wel op de verhouding: € 20.000 uitgeven om € 92 belasting te besparen is geen rendement. Doe het alleen als de uitgave op zichzelf verstandig is. Schuiven tussen beleggingen en spaargeld rond de jaarwisseling helpt meestal niet: de Belastingdienst negeert zulke verschuivingen als je binnen drie maanden rond de peildatum weer terugschuift, tenzij je er een zakelijke reden voor had.

Voor 2027 liggen er in het Belastingplan 2027 voorstellen om het heffingsvrij vermogen iets te verhogen en het forfait voor beleggingen aan te passen. Die moeten nog door de Tweede en Eerste Kamer, en het spaarpercentage voor 2027 wordt pas begin 2028 definitief. Het nieuwe stelsel op basis van werkelijk rendement is uitgesteld tot 2028. Reken voor de peildatum van 1 januari 2027 dus met de cijfers van 2026 als beste schatting, en houd er rekening mee dat ze nog kunnen wijzigen.

Reken het nu uit

Pak je saldi van vandaag, vul ze in de rekentool in en kijk wat je over 2026 betaalt. Herhaal dat eind december met je verwachte saldo op 1 januari 2027. Maak op nieuwjaarsdag een screenshot of download een saldo-overzicht van al je rekeningen; dat scheelt zoeken bij de aangifte in het voorjaar. De uitkomst van de tool is een indicatie op basis van de voorlopige percentages, geen belastingadvies.